1-چو آگاه شد دختر گژدهم               كه سالار آن انجمن گشت كم ،معنی:وقتی که گردآفرید(دختر گژدهم)باخبر شد/که فرمانده ی آن ها اسیر شده است،                       2-  زنى بود برسان گردى سوار              هميشه  به جنگ اندرون نامدار،معنی:او(گردآفرید)زنی بود که مانند پهلوانی سوارکار/ همیشه در جنگ ها معروف و زبانزد  بود،3-كجا نام او بود گرد آفريد                     زمانه ز مادر چنين ناوريدمعنی:که نام او گردآفرید بود / و روزگار از مادر چنین فرزندی به دنیا نیاورده بود.4-چنان ننگش آمد ز كار هجير           كه شد لاله رنگش بكردار قيرمعنی: او چنان از اسارتِ هجیر سرافکنده شد/ که صورتِ سرخش از خشم مانند قیر ،سیاه گردید.5-بپوشيد درع سواران جنگ                  نبود اندر آن كار جاى درنگ معنی:(گردآفرید) لباس و زره جنگجویان را پوشید/ زی

1- هنگامی که ضحّاک، پادشاهِ ایران شد،سالیانِ درازی (هزار سال)را به حُکمرانی گذراند.(در شاهنامه زمان ومکان ، هویتی عینی و آشکار ندارد و منظور از هزارسال،سیطره ی طولانیِ ظلمِ ضحّاک است.)2- رسم و آئینِ انسانهای دانا از میان رفت و دیو سیرتان به قدرت و شُهرت رسیدند.3-  هنر و دانش بی ارزش شد و سِحر و خرافات ( امورِ بی پایه واساس) ارزشمند شد ، راستی پنهان شد و فتنه و بدی روی کار آمد.4- روزگارِدرازی از حکومتِ ضحّاک، بدین گونه گذشت . لیکن زمانِ گرفتاری و به سختی افتادنش، نزدیک شد.5- آن چنان شد که ضحّاک روز و شب(همیشه) از فریدون یاد می کرد و نگرانِ ظهور و قیامِ وی بود.(فریدون،فرزند آبتین و از نژادِ طهمورث) 6-برای همین، از همه جای کشور ،بزرگان را فراخواند تا بتواندشکوه و سربلندیِ خویش را حفظ کند و آسوده به حکومتش ، ادامه دهد.(برای گرفتنِِ عهد و پیمانی دوباره از ایشان)7-سپس به دانایان و اهالیِ دین، چنین گفت: ای خردمندانِ هنرپرور و گرانمایه،( منظور از موبدان در اینجاروحانیونِ زردشتی نیست. چرا که در شاهنامه به روزگار گشتاسب نسبت داده شده اند.)8-من دشمنِ پنهانی دارم که مخفیانه بامن به عداوت می پردازد و این موضوع، اکنون بر تمامِ دانایانآشکار شده است.9- این دشمن، از نظرِسنّ و سال کوچک،امّا ازنظرِعلم و دانش، بزرگ است. او پهلوانی است از نژادی بد که دلیر و بزرگ است.10- اکنون باید ا

حماسه دو گونه است : طبیعی و مصنوع، یکی از حماسه های مصنوعی و سنّتی حمله ی حیدری از باذل مشهدی ( در گذشته به سال 1123 هجری قمری  در دهلی هند) است . شاعر در این منظومه، به شرح زندگی و جنگ های پیامبر (ص)، خلفای راشدین ،تا پایانِ خلافتِ عثمان ، پرداخته است . قسمتی از این منظومه را که توصیف نبردِ حضرت علی(ع) با عمرو بن عبدود است ،می خوانیم.شاعر تحت تأثیر حماسه های ملّی این حماسه ی دینی را با دخل و تصرّف در اصل موضوع و آرایش صحنه ی نبرد به شیوه ی شاهنامه سروده است .حمله ی حیدری1-                 دلیرانِ میدان، گشوده نظر                     که بر کینه  اوّل که بندد کمردلیران : پهلوانان و دلاور مرداننظر : مجاز از چشمگشوده نظر : کنایه است از چشم انتظار بودن          *که:جناس همسان،اوّلی حرف ربط  و دومی : چه کسی؟که (دومی) : نهاد ، ضمیر پرسشیکینه : دشمنیبندد کمر : کنایه است از آماده شدن برای انجام کاری ، همّت کردن ، اقدام کردنمعنی : دلاوران و جنگجویانِ میدان، همه منتظر بودند که ببینند چه کسی ابتدا  جنگ را  آغاز می کند   و بر دشمنی اصرار می ورزد؟منظور از جنگ در اینجا ، جنگِ احزاب یا همان